Zakończenie

ZAKOŃCZENIE   Kończy się wędrówka po niektórych ścieżkach dawnej i współczesnej wsi przeworskiej i słowackiej. Byliśmy i w chacie chłopskiej, towarzyszyliśmy naszym przodkom podczas pracy na polu i w gospodarstwie, zajrzeliśmy także na ich stół i obserwowaliśmy ich codzienne życie. Poznawaliśmy także dawne obrzędy, zwyczaje i obyczaje wpisane w poszczególne święta roku liturgicznego. Rzecz jasna, że ,,odkrywanie” dawnej przeworskiej i słowackiej wsi zostało co najwyżej zasygnalizowane, bowiem ze względu na bogactwo i różnorodność ich dorobku kulturowego – materialnego i duchowego -, a także na charakter niniejszej publikacji nie było możliwe całościowe jej omówienie. Niezależnie jednak od tego, dawna wieś przeworska i słowacka, ich poszczególne elementy składające się na szeroko rozumianą etnografię jawi się jako miejsce niezwykle wyjątkowe i specyficzne. Ma to różne przyczyny, wśród których na pewno było położenie na pograniczu kultur, jak również specyficzne uwarunkowania społeczno-gospodarcze i polityczne. Odkrycie niektórych kart z przeszłości wsi przeworskiej słowackiej to także swoiste zobowiązanie dla nas współczesnych, aby ten wielowiekowy dorobek duchowy i materialny ocalić od zapomnienia i przekazać następnym pokoleniom. Jest to jedyny sposób, aby zachować ciągłość kulturową, to również sposób na określenie tożsamości mieszkańców. Jest to przede wszystkim zadanie dla instytucji kultury i oświaty, dla każdego mieszkańca dla którego ważny jest rozwój i przyszłość małej ojczyzny, bowiem jest to najkrótsza droga do znalezienia odpowiedzi na pytania: Kim jestem?, Skąd pochodzę?, Jakie są moje korzenie?.

DOSLOV   Končí sa putovanie po niektorých chodníčkoch dávnej a súčasnej przeworskej a slovenskej dediny. Navštívili sme sedliacky dom, sprevádzali sme našich predkov pri práci na poli a na gazdovstve, pozreli sme sa aj na ich stôl a pozorovali ich každodenný život. Spoznali sme aj dávne zvyky, obrady a zvykoslovie súvisiace s jednotlivými sviatkami liturgického roka. Samozrejme, že „objavovanie“ dávnej przeworskej a slovenskej dediny bolo ledva načrtnuté, pretože vzhľadom na bohatstvo a rôznorodosť kultúrneho, materiálneho a duchovného dedičstva, a tiež vzhľadom na charakter tejto publikácie, nedalo sa tejto téme venovať podrobne. Avšak bez ohľadu na to, dávna przeworská a slovenská dedina, ich jednotlivé prvky skladajúce sa na široko chápanú etnografiu, javí sa ako mimoriadne výnimočné a jedinečné miesto. Má to isto rôzne príčiny, avšak dôležitou bolo pohraničie kultúr, ako aj špecifická sociálne, ekonomické a politické faktory. Objavenie niektorých stránok z minulosti przeworskej a slovenskej dediny je tiež istým záväzkom pre nás v súčasnosti, aby sme toto stáročné duchovné a materiálne bohatstvo zachránili pred zabudnutím a odovzdali ďalším generáciám. je to jediný spôsob, ako môžeme zachovať kultúrnu kontinuitu, je to tiež jeden spôsob na zachovanie identity obyvateľov. Je to úloha predovšetkým kultúrnych a vzdelávacích inštitúcií, ale aj každého obyvateľa, pre ktorého je dôležitý rozvoj a budúcnosť jeho malej vlasti, pretože je to najkratšia cesta k nájdeniu odpovede na otázky: Kto som? Skade pochádzam? Aké sú moje korene?